Psychisch Lijden.
Psychisch lijden komt meestal voort uit een ingrijpend verlies of een gemis dat zich laat voelen als een onvervuld langgerekt verlangen. In het lichaam voelt dit als een zeurende pijn. Het omgaan met dit gevoel van te kort brengt meestal een gevoel van onmacht met zich mee. Het grootste onderdeel van het lijden is daarbij, niet zo zeer de pijn van het te kort zelf, maar vaak de eenzaamheid en het gevoel uitgesloten te zijn.
Leedfeit.
Het leedfeit is de reden van het lijden (de ziekte, het object van verlies). Troostende gesprekken gaan vaak snel over het leedfeit en oplossingen. Dit is in de meeste gevallen een vlucht van het ‘zijn’ met de pijn. Er is een innerlijke neiging om van het lijden af te komen. Alledaagse gesprekken over lijden gaan bijna nooit over ‘hoe’ iemand met het proces van lijden omgaat. Een vraag als mede-mens is; kunnen we in compassie en liefde samen zijn in het alledaagse lijden van onszelf en anderen. Pijn voelen in plaats van vermijden. Het lijden zelf is vaak een langdurige kwestie en niet met een model of een goocheltrucje op te lossen.
Troost.
Een verzachtende werking op lijden is ‘troost’, een nabijheid van iemand. In deze nabijheid ontstaat er een gevoel van steun en samen zijn. Van hieruit kan er een oplossing ontstaan voor het gemis, maar het hoeft niet. Er is in contact met de ander een mede-leven of mede-lijden. Iemand troosten vergt een open aanwezigheid in het moment en de kracht om de machteloosheid van de ander in jezelf te voelen. Wanneer je dit gevoel van machteloosheid als een filter of een perceptie kan zien is er een betrokken afstand in de beleving. Het lijden is een gekleurde beleving.
Troosten en nabij zijn is omgaan met de vraag die de ander onuitgesproken stelt;
telt het voor jou, dat ik hier, met dit probleem, steeds maar weer, in dezelfde cirkel ronddraai….
Van lijden naar aanwezigheid.
In het ‘zijn’ met lijden ontstaat verlichting. Het lijden stopt niet, maar je gaat om met lijden wanneer het komt. Mijn ervaring is dat het leven periodes van lijden kent. Dit lijden kan een concreet leedfeit hebben, maar ook een ongedifferentieerd en vaag lichamelijk proces zijn. Laagje voor laagje brengt het proces van lijden een disidentificatieproces op gang. Het lijden wordt een object in bewustzijn. Het lijden komt vaak onverwacht en zonder aanleiding. Het kan uren, dagen en zelfs weken duren voordat de zeurende pijn zich oplost. En al die tijd is het aanwezig zijn in de pijn en niets veranderen of helen de enige juiste houding. Dit kan ondragelijk aanvoelen en toch kun je merken dat wanneer je de pure pijn van het lijden voelt je dit makkelijk aankan. Het is het steeds weer weg kijken van de pijn die het echte lijden veroorzaakt.